مولتی کوکر چیست؟ بررسی کاربرد و مقایسه آن با پلوپز

فرض کنید برای آماده کردن یک وعده غذا به پلوپز، قابلمه، زودپز یا بخارپز نیاز دارید. حالا تصور کنید دستگاهی داشته باشید که بتواند چند مورد از این کارها را به تنهایی انجام دهد. مولتی کوکر با همین هدف طراحی شده است؛ وسیله ای چندکاره که روش های مختلف پخت غذا را در یک دستگاه جمع می کند.

با این حال، خرید مولتی کوکر برای همه افراد تصمیم درستی نیست. ممکن است یک خانواده فقط به پخت برنج نیاز داشته باشد و خرید پلوپز برای آن منطقی تر باشد. در مقابل، کسی که غذاهای متنوع تهیه می کند یا فرصت زیادی برای آشپزی ندارد، از قابلیت های یک مولتی کوکر استفاده بیشتری خواهد کرد.

برای انتخاب درست، ابتدا باید بدانیم این دستگاه دقیقا چگونه کار می کند، چه امکاناتی دارد و تفاوت آن با پلوپز در چه مواردی است.

مولتی کوکر چگونه کار می کند؟

مولتی کوکر یک وسیله برقی برای پخت غذاست که با استفاده از المنت حرارتی و سیستم کنترل دما، امکان اجرای روش های مختلف آشپزی را فراهم می کند. در مدل های دیجیتال، کاربر می تواند از میان برنامه های آماده، گزینه مورد نظر را انتخاب کند تا دستگاه زمان و دمای پخت را متناسب با آن تنظیم کند.

ساختار بیشتر مولتی کوکرها شامل بدنه اصلی، دیگ داخلی قابل جدا شدن، پنل کنترل، درب و سیستم گرمایشی است. البته در مدل های زودپزدار، قطعات دیگری مانند سوپاپ تنظیم فشار و قفل ایمنی درب نیز وجود دارد.

نحوه عملکرد دستگاه به برنامه انتخابی بستگی دارد. برای مثال، هنگام تهیه خورشت می توان ابتدا مواد را در حالت تفت دادن آماده کرد و سپس با انتخاب برنامه پخت، اجازه داد غذا در دمای کنترل شده بپزد. در حالت زودپز، بخار داخل محفظه جمع می شود و افزایش فشار باعث بالا رفتن دمای پخت و کاهش زمان آماده سازی غذا خواهد شد.

نکته ای که هنگام خرید باید به آن توجه کنید، تفاوت میان مولتی کوکرهای معمولی و مدل های پیشرفته است. عنوان چندکاره به این معنا نیست که تمام دستگاه ها قابلیت زودپز، سرخ کن بدون روغن یا کیک پز دارند. بعضی مدل ها بیشتر شبیه یک پلوپز پیشرفته هستند و برخی دیگر چندین روش پخت مستقل را ارائه می دهند.

با مولتی کوکر چه غذاهایی می توان تهیه کرد؟

کاربرد دستگاه به امکانات آن بستگی دارد، اما مدل های مجهز به برنامه های متنوع می توانند بخش قابل توجهی از نیازهای روزمره آشپزی را پوشش دهند.

برای مثال، برنامه پخت برنج برای تهیه برنج سفید و برخی غلات کاربرد دارد. حالت آرام پز برای غذاهایی مناسب است که به زمان بیشتری برای پخت نیاز دارند؛ مانند خورشت و گوشت. برنامه زودپز نیز می تواند زمان پخت حبوبات و گوشت را کاهش دهد.

در کنار این موارد، بعضی مدل ها امکانات دیگری نیز دارند:

• بخارپز: مناسب برای آماده کردن سبزیجات، ماهی و مواد غذایی که به پخت با بخار نیاز دارند.
• تفت دادن: برای آماده سازی پیاز، گوشت و سبزیجات پیش از شروع پخت اصلی.
• سرخ کردن با هوای داغ: در مدل های دارای فن و سیستم Air Fry، امکان برشته کردن مواد غذایی با روغن کمتر فراهم می شود.
• کیک پز: برای تهیه برخی کیک ها و دسرها با برنامه مخصوص.
• ماست ساز: برای نگهداری مواد در دمای مناسب تخمیر، در مدل های دارای این قابلیت.
• گرم نگه داشتن غذا: برای حفظ دمای غذا پس از پایان برنامه پخت.

برای نمونه، اگر قصد تهیه خورشت گوشت را داشته باشید، می توانید ابتدا مواد را تفت دهید، سپس با استفاده از برنامه زودپز زمان پخت را کاهش دهید. در یک مدل ساده تر، ممکن است فقط امکان تفت دادن و پخت معمولی وجود داشته باشد. بنابراین پیش از خرید باید مشخص کنید کدام عملکردها برای شما ضروری هستند.

تفاوت مولتی کوکر و پلوپز؛ کدام یک انتخاب بهتری است؟

پلوپز و مولتی کوکر از نظر ظاهری شباهت زیادی دارند، اما هدف طراحی آنها یکسان نیست. پلوپز برای پخت برنج ساخته شده و معمولا در این کار عملکرد ساده و مستقیمی دارد. مولتی کوکر با افزودن روش های مختلف پخت، کاربرد گسترده تری پیدا کرده است.

آیا پلوپز برای پخت برنج بهتر است؟

اگر مهم ترین انتظار شما از دستگاه، تهیه برنج است، پلوپز تخصصی همچنان گزینه قابل بررسی خواهد بود. بعضی پلوپزها به فناوری تنظیم حرارت و برنامه های مخصوص انواع برنج مجهز هستند و برای خانواده هایی که به طور مرتب برنج مصرف می کنند، انتخاب مناسبی محسوب می شوند.

مولتی کوکر نیز می تواند برنج تهیه کند، اما کیفیت نتیجه به طراحی دیگ، توزیع حرارت و برنامه مخصوص برنج بستگی دارد. بنابراین چندکاره بودن دستگاه به معنای برتری قطعی آن در تمام روش های پخت نیست.

چه زمانی مولتی کوکر ارزش بیشتری دارد؟

اگر در آشپزخانه به زودپز، آرام پز و بخارپز نیاز دارید، خرید یک مولتی کوکر مجهز می تواند هزینه و فضای مورد نیاز برای تهیه چند وسیله را کاهش دهد. اما اگر از بیشتر برنامه های دستگاه استفاده نمی کنید، پرداخت هزینه اضافی برای قابلیت های غیرضروری منطقی نیست.

مزایا و محدودیت های مولتی کوکر

برای ارزیابی ارزش خرید این دستگاه باید در کنار امکانات آن، محدودیت های استفاده را نیز در نظر گرفت.

مهم ترین مزیت مولتی کوکر، امکان استفاده از چند روش پخت بدون نیاز به تعویض دستگاه است. این ویژگی برای آشپزخانه های کوچک اهمیت دارد؛ زیرا به جای نگهداری چند وسیله برقی، می توان از یک دستگاه چندکاره استفاده کرد.

کنترل خودکار زمان و دما نیز باعث می شود مراحل پخت قابل پیش بینی تر باشند. در مدل های زودپزدار، آماده شدن برخی غذاها در زمان کوتاه تری امکان پذیر است. همچنین قابلیت گرم نگه داشتن غذا برای افرادی که وعده های غذایی اعضای خانواده در ساعت های متفاوت آماده می شود، کاربرد دارد.

در مقابل، مولتی کوکر همیشه جایگزین کامل تمام لوازم آشپزی نیست. برای مثال، ظرفیت آن معمولا از قابلمه های بزرگ کمتر است و مدل های دارای قابلیت کیک پزی نیز لزوما جایگزین مناسبی برای فر نیستند. بعضی دستگاه ها نیز به دلیل داشتن درب، واشر و سوپاپ های متعدد به نظافت دقیق تری نیاز دارند.

در نتیجه، ارزش واقعی دستگاه زمانی مشخص می شود که چند عملکرد آن به صورت منظم در برنامه آشپزی شما استفاده شوند.

راهنمای خرید مولتی کوکر؛ کدام مشخصات اهمیت بیشتری دارند؟

تعداد برنامه های پخت یا ظاهر دستگاه نباید معیار اصلی انتخاب باشد. برای خرید مناسب، بهتر است مشخصات فنی را با نوع استفاده خود مقایسه کنید.

ظرفیت دیگ متناسب با تعداد اعضای خانواده

ظرفیت دیگ مشخص می کند چه مقدار غذا می توانید در یک مرحله آماده کنید. برای یک یا دو نفر، مدل های حدود ۳ تا ۴.۵ لیتر معمولا کافی هستند. خانواده های سه تا پنج نفره می توانند مدل های حدود ۵ تا ۶ لیتر را بررسی کنند. ظرفیت های ۷ لیتر به بالا نیز برای خانواده های بزرگ تر یا آماده سازی غذا در چند وعده کاربرد دارند.

البته ظرفیت درج شده روی محصول با حجم قابل استفاده یکسان نیست. هنگام پخت تحت فشار باید فضای کافی برای بخار باقی بماند و برای مواد غذایی حجیم شونده مانند حبوبات و برنج نیز محدودیت پر کردن دیگ اهمیت بیشتری دارد.

جنس دیگ و کیفیت پوشش داخلی

دیگ داخلی مستقیما با مواد غذایی تماس دارد و کیفیت آن بر تجربه استفاده و نگهداری دستگاه تاثیر می گذارد.

دیگ های دارای پوشش نچسب، تمیز کردن آسانی دارند و برای پخت غذاهایی مانند برنج مناسب هستند. با این حال، استفاده از قاشق فلزی یا اسکاچ زبر می تواند به پوشش آنها آسیب برساند.

برخی مدل ها از دیگ استیل استفاده می کنند که دوام بالاتری دارد، اما احتمال چسبیدن غذا به سطح آن بیشتر است. بنابراین انتخاب میان پوشش نچسب و استیل به اولویت شما در زمینه نظافت و دوام بستگی دارد.

توان مصرفی و عملکرد حرارتی

توان دستگاه بر سرعت گرم شدن آن تاثیر می گذارد، اما به تنهایی نشان دهنده کیفیت پخت نیست. ظرفیت دیگ، طراحی المنت و نحوه توزیع حرارت نیز اهمیت دارند.

اگر دستگاه ظرفیت بالایی دارد یا از قابلیت سرخ کردن با هوای داغ پشتیبانی می کند، باید توان مصرفی آن با این امکانات تناسب داشته باشد. بهتر است توان واقعی دستگاه را در کنار ظرفیت و مشخصات عملکردی آن بررسی کنید.

برنامه های پخت و قابلیت تنظیم دستی

برنامه های خودکار برای افرادی که می خواهند بدون تنظیمات پیچیده غذا تهیه کنند، کاربردی هستند. با این حال، قابلیت تغییر زمان و دما نیز اهمیت دارد؛ زیرا دستورهای غذایی همیشه با تنظیمات کارخانه مطابقت ندارند.

اگر بیشتر غذاهای ایرانی مانند خورشت، ته چین و انواع پلو تهیه می کنید، برنامه های مربوط به برنج، تفت دادن و پخت آرام برای شما کاربرد بیشتری خواهند داشت.

سیستم ایمنی و سهولت نظافت

در مدل های زودپزدار، قفل ایمنی درب، سوپاپ تخلیه فشار، کنترل دما و محافظت در برابر افزایش فشار اهمیت زیادی دارند. همچنین باید بررسی کنید که درب و قطعات قابل جدا شدن به راحتی تمیز می شوند یا خیر.

قابلیت تهیه واشر، سوپاپ و دیگ جایگزین نیز در طول عمر دستگاه تاثیرگذار است. پیش از خرید، شرایط گارانتی و دسترسی به خدمات تعمیر را بررسی کنید.

بهترین برندهای مولتی کوکر برای خرید

برندهای مختلفی در بازار لوازم خانگی این دستگاه را با امکانات و قیمت های متفاوت عرضه می کنند. از جمله نام هایی که در زمان بررسی محصولات می توانید در نظر بگیرید، نینجا، فیلیپس، تفال، مولینکس، پاناسونیک، نوتریکوک و کاخلر هستند.

نینجا در برخی مدل های خود امکانات ترکیبی مانند زودپز و سرخ کن بدون روغن را ارائه می دهد. برای مثال، مولتی کوکر نینجا مدل OL750 از محصولات چندکاره این برند است.  مولتی کوکر نینجا مدل SFP700 نیز برای افرادی که به دنبال قابلیت های متنوع پخت هستند، قابل بررسی است.

در میان برندهای دیگر، محصولات فیلیپس، تفال و مولینکس نیز در گروه لوازم پخت برقی و چندکاره قرار می گیرند. کاخلر و سایا نیز از گزینه هایی هستند که خریداران محصولات موجود در بازار ایران می توانند بررسی کنند.

البته انتخاب برند باید همراه با بررسی مدل مشخص انجام شود. ممکن است یک مدل از یک برند امکانات مناسبی داشته باشد، اما مدل دیگری از همان سازنده با نیاز شما هماهنگ نباشد. قیمت، گارانتی، موجودی قطعات و مشخصات واقعی دستگاه را در اولویت قرار دهید.

خرید مولتی کوکر برای چه افرادی مناسب است؟

مولتی کوکر بیشتر برای افرادی ارزش خرید دارد که از چند روش پخت استفاده می کنند. زوج های شاغل می توانند با کمک برنامه های خودکار و قابلیت زودپز، زمان آماده سازی بعضی وعده ها را کاهش دهند. خانواده هایی که غذاهای متنوع تهیه می کنند نیز از امکانات پخت برنج، خورشت، سوپ و بخارپز استفاده خواهند کرد.

برای افرادی که فضای محدودی در آشپزخانه دارند، ترکیب چند عملکرد در یک دستگاه مزیت محسوب می شود. در مقابل، اگر فقط برنج می پزید یا به دستگاهی ساده و کم هزینه نیاز دارید، پلوپز انتخاب منطقی تری خواهد بود.

در کن کالا می توانید هنگام بررسی مولتی کوکرها، ظرفیت، توان، امکانات پخت و مشخصات هر مدل را با نیاز خود تطبیق دهید. پیشنهاد می شود پیش از انتخاب نهایی، به جای تمرکز بر بیشترین تعداد برنامه، عملکردهایی را در اولویت قرار دهید که واقعا در آشپزی روزانه از آنها استفاده خواهید کرد.

سوالات متداول

آیا مولتی کوکر می تواند جای زودپز را بگیرد؟

اگر دستگاه دارای قابلیت پخت تحت فشار باشد، می تواند بسیاری از وظایف زودپز برقی را انجام دهد. با این حال، مولتی کوکرهای فاقد سیستم فشار چنین قابلیتی ندارند.

آیا می توان در مولتی کوکر کیک درست کرد؟

بعضی مدل ها برنامه مخصوص کیک پزی دارند. نتیجه به طراحی دیگ، توزیع حرارت و دستور تهیه بستگی دارد. بنابراین پیش از خرید باید وجود این قابلیت را در مشخصات همان مدل بررسی کنید.

آیا مولتی کوکر برای پخت غذاهای رژیمی مناسب است؟

بله. قابلیت بخارپز و در برخی مدل ها سرخ کردن با هوای داغ، امکان تهیه غذا با روغن کمتر را فراهم می کند. البته میزان روغن مصرفی به مواد اولیه و روش آماده سازی نیز بستگی دارد.

تفاوت مولتی کوکر زودپزدار با مدل معمولی چیست؟

مدل زودپزدار با افزایش فشار بخار داخل محفظه، دمای پخت را بالا می برد و زمان آماده شدن برخی غذاها را کاهش می دهد. مدل معمولی از روش های حرارتی متداول مانند پخت آرام، بخارپز و تفت دادن استفاده می کند.

برای خانواده چهار نفره چه ظرفیت مولتی کوکری مناسب است؟

ظرفیت حدود ۵ تا ۶ لیتر معمولا برای خانواده چهار نفره انتخاب مناسبی است؛ به ویژه اگر بخواهید غذا را برای بیش از یک وعده آماده کنید. با این حال، مقدار قابل استفاده از دیگ و نوع غذایی که می پزید نیز باید در نظر گرفته شود.

آیا خرید مولتی کوکر بهتر از خرید جداگانه چند وسیله است؟

اگر از چند قابلیت دستگاه به طور منظم استفاده می کنید، خرید مولتی کوکر می تواند از نظر هزینه و فضای نگهداری به صرفه باشد. اما اگر فقط به یک عملکرد مانند پخت برنج نیاز دارید، خرید دستگاه تخصصی معمولا انتخاب مناسب تری است.